Czym są meble ogrodowe z wikliny?
Meble ogrodowe z wikliny to wyroby wyplatane z pędów wierzby wiciowej (Salix viminalis) lub, w przypadku wersji syntetycznej, z tworzyw sztucznych imitujących naturalny materiał. W Polsce tradycja wyrobu mebli wiklinowych sięga co najmniej XVIII wieku, kiedy to w okolicach Nowego Tomyśla zaczęły powstawać pierwsze warsztaty plecionkarskie specjalizujące się w meblach.
Wiklina naturalna pozyskiwana jest z rocznych lub dwuletnich pędów wierzby. Pręty po zbiorze poddaje się jednej z kilku metod przygotowania, co decyduje o końcowej barwie wyrobu i jego właściwościach użytkowych.
Rodzaje wikliny używanej w meblarstwie
W produkcji mebli ogrodowych stosuje się kilka odmian wikliny, różniących się metodą przygotowania surowca:
- Wiklina biała — pręty obrane ze skóry i wysuszone. Kolor jasnobeżowy lub kremowy; stosowana do wyrobów wykańczanych lakierem.
- Wiklina brązowa — pręty gotowane razem z korą, która nadaje im ciemnobrązowy odcień. Trwalsza od białej dzięki garbownikom z kory.
- Wiklina zielona — pręty suszone w formie nieobieranych, z zachowaną skórką. Stosowana rzadziej; charakterystyczny zielonkawoszary odcień.
- Wiklina syntetyczna — rattan PE (polietylen) produkowany przemysłowo. Odporna na wilgoć i promieniowanie UV; popularna w meblach przeznaczonych do użytku całorocznego na zewnątrz.
Wiklina naturalna wymaga przechowywania pod dachem w sezonie jesienno-zimowym lub regularnego lakierowania. Wiklina syntetyczna (rattan PE) znosi wilgoć, ale długotrwała ekspozycja na silne promieniowanie UV może powodować odbarwienia.
Techniki splotu stosowane w meblach
Charakterystyczny wygląd wyrobów wiklinowych wynika z rodzaju zastosowanego splotu. W meblarstwie wiklinowym najczęściej spotykane są:
- Splot cebulowy — naprzemienne przeplatanie prętów, tworzy regularny wzór w karo lub romby; stosowany w oparciach i siedziskach foteli.
- Splot płaski — pręty układane poziomo, jeden nad drugim; nadaje się do tworzenia płaskich, gładkich powierzchni w blatach stolików.
- Splot trójkowy — bardziej skomplikowana technika z przeplataniem trzech prętów jednocześnie; wytrzymalsza, stosowana w krawędziach i ramach.
- Łodyga — ugnieciona i przewijana wzdłuż krawędzi ramowa technika wykańczania; nadaje mebel estetycznej ramki i wzmacnia brzegi.
Konstrukcja mebli wiklinowych
Rama mebla wiklinowego wykonana jest zwykle ze sztywniaków — grubszych pędów wierzby lub drewnianych elementów drewna liściastego (jesion, buk). Cienkie pręty wiklinowe stosuje się do wyplatania siedzeń, oparć, boków i blatów.
W produkcji przemysłowej coraz częściej stosuje się metalowe ramy (stalowe lub aluminiowe) jako szkielet, na który nanosi się warstwę wiklinową. Rozwiązanie to zwiększa trwałość mebla i ułatwia jego konserwację.
Poduszki i tapicerka
Meble wiklinowe przeznaczone do ogrodów wyposażane są zazwyczaj w zdejmowane poduszki z tkanin wodoodpornych lub szybkoschnących (poliester, olefin). Standardowe grubości siedzisk mieszczą się w zakresie 5–10 cm; grubsze poduszki stosuje się w leżankach i szezlongach.
Pielęgnacja i konserwacja
Żywotność mebli z wikliny naturalnej zależy w dużej mierze od sposobu ich przechowywania i konserwacji. Poniżej podstawowe zasady:
- Przed sezonem zimowym meble wiklinowe należy oczyścić suchą lub lekko wilgotną ściereczką, a następnie zabezpieczyć lakierem bezbarwnym lub olejem lnianym.
- Meble nie powinny stać w stałym kontakcie z ziemią ani mokrą nawierzchnią — wilgoć przyspiesza gnicie prętów.
- W przypadku pęknięcia lub rozklejenia prętów można je lokalnie naprawić, mocząc uszkodzone miejsce i przywijając nowym prętem.
- Wiklina naturalna wymaga przeglądów co 2–3 lata; w razie potrzeby należy odświeżyć powłokę ochronną.
Meble wiklinowe w kontekście rynkowym
Na polskim rynku meble ogrodowe z wikliny naturalnej oferowane są zarówno przez małe warsztaty rzemieślnicze (szczególnie w Nowym Tomyślu i Rudniku nad Sanem), jak i przez duże sieci handlowe specjalizujące się w meblach ogrodowych. Wyroby rzemieślnicze różnią się od przemysłowych przede wszystkim indywidualnym doborem pędów, technikami ręcznego splotu oraz możliwością zamówień niestandardowych wymiarów.
Import wyrobów wiklinowych — głównie z Chin i Indonezji — stanowi istotną część rynku w segmencie niższej półki cenowej. Wyroby te wykonane są zazwyczaj z rattanu lub wikliny syntetycznej i charakteryzują się niższą ceną, lecz często też krótszą żywotnością w przypadku ekspozycji na zmienne warunki atmosferyczne.
Podsumowanie
Meble wiklinowe to trwały wybór dla ogrodu i tarasu, pod warunkiem właściwego doboru materiału i regularnej konserwacji. Naturalna wiklina wymaga większej dbałości niż syntetyczna, ale oferuje autentyczny wygląd i lepszą jakość powietrza wewnątrz (brak emisji plastiku). Decyzja o wyborze między wikliną naturalną a syntetyczną powinna uwzględniać przewidywane warunki eksploatacji i możliwości konserwacyjne użytkownika.
Źródła: Wikimedia Commons (zdjęcia na licencji CC); dane o regionach wikliniarskich — Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu; informacje o gatunkach wierzby — publikacje Instytutu Dendrologii PAN w Kórniku.